2022 жылы 1 қарашада Ш.Ш. Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институтында Жоба кеңсесімен бірлесе  Саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау жөніндегі мемлекеттік комиссия қолдауымен  «Қазақстандағы саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық құқықтық және саяси ақтаудың ғылыми-әдістемелік негіздері: қуғын-сүргін құрбандарының жаңа санаттары» атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өткізді.

Конференцияда келесі бағыттар бойынша мәселелер талқыланды:

1) Қазақстандағы саяси қуғын-сүргіндердің ерекшеліктері және қуғын-сүргін құрбандарын толық құқықтық және саяси ақтаудың ғылыми-әдістемелік мәселелері.

2) Қазақстанның тәуелсіздігі мен аумақтық тұтастығы үшін күрескерлерге, сондай-ақ ғылым, мәдениет және басқа да сала өкілдеріне  көрсетілген қуғын-сүргін.

3) 1920 жылдардың соңы, 1930 жылдардың басында Қазақстандағы кулактардың, бухталардың, жартылай феодалдардың (орта шаруалардың) жойылуы.

4) Зорлықпен ұжымдастыру, большевиктік-сталиндік үкіметтің шаруаларға қатысты дайындалған және басқа да саяси науқандары.

5) Сталиндік еріксіз қоныс аударулар (депортациялар) және арнайы қоныс аударулар

6) Қазақстан аумағындағы ГУЛАГ лагерьлері.

7) Дін қайраткерлеріне қарсы Қазақстандағы кеңестік репрессиялық саясат.

8) 1929-1931 жылдардағы халық көтерілістері мен наразылықтары.

9) 1916-1930 жылдардағы Қазақстаннан келген мәжбүрлі босқындар және есте сақтау саясаты.

            Конференция барысында Ш.Ш. Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институтының жетекшілігімен құқық және тарих ғылымы саласындағы жетекші мамандардан құрылған Мемлекеттік комиссияның 2022 жылға арналған жұмысының негізгі қорытындылары айтылды. Форумға Қазақстан, Ресей, Қырғызстанның ғалымдары – тарихшылары, саясаттанушылары, философтары мен дінтанушылары, Республикалық жобалық кеңсенің басшылығы мен қызметкерлері, өңірлік комиссия мүшелері қатысты.

          Конференцияның модераторы бағдарламаның ғылыми жетекшісі – институт директоры, тарих ғылымдарының докторы, профессор, ҚР ҰҒА корреспондент-мүшесі Зиябек Ермұханұлы Қабулдинов болды.

            Республикалық ғылыми-тәжірибелік конференцияның құрметіне құттықтау сөз сөйледі: Қасымов Сабыр Ахметжанұлы – Саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау жөніндегі мемлекеттік комиссияның қызметін қолдау жөніндегі жобалық кеңсенің басшысы, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері, заң ғылымдарының кандидаты.

            Конференцияның негізгі баяндамашылары:

Черепанов Константин Владимирович, Ф.М. Достоевский атындағы Омбы мемлекеттік университетінің дүниежүзі тарихы кафедрасының доценті,  тарих ғылымдарының кандидаты, «Моңғол Халық Республикасындағы саяси қуғын-сүргіннің ерекшеліктері» баяндамасымен (Омбы қ., Ресей Федерациясы);

            Жәкішева Сәуле Әукенқызы, әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің профессоры, тарих ғылымдарының докторы, «1920-1930 жылдар тоғысындағы қуғын-сүргінге ұшыраған байлардың әлеуметтік портреті» баяндамасымен (Алматы, Қазақстан);

            М. Қозыбаев атындағы Солтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің Қазақстан халқы ассамблеясы кафедрасының меңгерушісі, тарих ғылымдарының кандидаты Гривенная Людмила Александровна «Қазақстан территориясындағы 1920 жылдардың басындағы қарулы көтерілістердің ерекшеліктері», (Петропавл, Қазақстан).

            Қазақстандағы саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық құқықтық және саяси ақтаудығ ғылыми-әдістемелік негіздері: қуғын-сүргін құрбандарының жаңа санаттары» атты Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияға қатысушылар баяндамаларды тыңдап, талқылағаннан кейін  аталған конференцияда ел Президенті Қ-Ж.Қ. Тоқаевтың 2020 жылғы 24 қарашадағы «Саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау жөніндегі мемлекеттік комиссия құру туралы» жарлығын іске асырудың өзектілігінің артып келе жатқандығын  және ол үлкен әлеуметтік, гуманитарлық маңызын айқындап берді.

            Конференция материалдары үлкен қоғамдық наразылық пен қазақстандықтардың тарихымыздың қасіретті беттерінің бар шындығын ашып көрсетуге және оның құрбандарының есімін мәңгілікке қалдыруға деген зор ықыласын көрсетеді. Ол жаппай саяси қуғын-сүргін тарихын жаңа әдіснамалық және ақпараттық тәсілдер тұрғысынан терең түсінудің маңыздылығын, мемлекеттік органдардың, ғылыми, білім беру ұйымдарының, азаматтық қоғам институттарының, конфессиялардың, әртүрлі топтардың күш-жігерін біріктіру қажеттілігін көрсетеді.

            1920-1950 жылдары Қазақстанда жүргізілген зорлық-зомбылық жорықтары мен саяси қуғын-сүргіннің шынайы бейнесін қалпына келтіру отандық және шетелдік мұрағаттардағы бұрын қолжетімсіз болған мұрағат материалдарын анықтау, жинақтау және талдау бойынша қатаң ғылыми-сараптамалық жұмыстарға негізделуі керек.Барлық жабық қорларды толық құпиясыздандыру бойынша ұсыныстарды дайындау маңызды. 

Қазақстандағы саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау үшін олардағы деректерді бірыңғай цифрланған  дерекқорға енгізу, ақтауды жүзеге асыру бойынша ұсыныстар дайындау үшін  құжаттарды ғылыми айналымға енгізу, Қазақстанда саяси репрессия құрбандарының толық ақталуы  үшін оларға арнап  бірыңғай ортақ база құру керек.