2022 жылғы 23-27 мамырда «ХХ ғасырдың 20-50 жылдардағы Қазақстандағы жаппай саяси қуғын-сүргін және ақтау процестері: бірыңғай деректер базасын құру» OR11465470 ғылыми бағдарламасы бойынша (Ш.Ш.Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институты), ғалымдар – тарих ғылымдарының докторы, профессор М.Қ.Қойгелдиев. және Ph.D. Мырзатаева З.Б. Бішкек қаласындағы Қырғыз Республикасының Орталық мемлекеттік қоғамдық-саяси құжаттар архивінде (ҚР ОПД ЦГА, Қырғызстан Компартиясы Орталық Комитетінің бұрынғы партиялық мұрағаты) іздестіру жұмыстарын жүргізді.

ҚР ОПД Орталық мемлекеттік басқармасының мұрағатында «Бүкілодақтық коммунистік партия Қырғыз өлкелік комитеті» және Бүкілодақтық коммунистік партиясы Орталық Комитеті (большевиктер) өкілеттілігіндегі «Қырғызстан КП ОК» қорларының материалдарымен танысу жұмыстары жүргізілді.

Тарихшылардың алдында жоғарыда көрсетілген қорлардың материалдарын зерделей отырып, республикалардағы партия ұйымдарының қалыптасу үдерісін, олардың біз зерттеп отырған кезеңдегі қызметіндегі ортақ сипаттары және ерекшеліктерді анықтау міндеті тұрды.

Жұмыс барысында Қырғыз автономиялы облысы партия конференцияларының материалдары, Средазбюроның № 22 атқару комиссиясының мәжілістерінің өтініштерін талдау жөніндегі хаттамалары мен басшы лауазымды тұлғаларға қатысты компромат материалдары, Қырғызстандағы алауыз топтардың материалдары (Худайкуловшылдық, т.б.) ерекше қызығушылық тудырды.

Таласты мәселелер бойынша райком мен аудандық бақылау комиссиялары, ГПУ арасындағы хат алмасулардың, Жеті-оғыз ауданындағы кулак, бай-манап шаруашылықтарын жою бойынша партиялық үштіктің материалдары мен хаттамаларының, Әбдірахмановтың жазбалары мен хаттарының, Қырғызстандағы контрреволюциялық қозғалыстар туралы мәліметтердің көшірмелері жасалды. Бұл материалдардан бөлек, «Партийные и государственные деятели Кыргызстана. (1924-1991 гг)», (Бишкек, 1995 г.) атты кітаптың қолжазбасынан керекті мәліметтер жазбасы жасалып, көшіріліп алынды.

Зерттелген және анықталған материалдар республикаларымыздың тарихындағы ұқсас қоғамдық процестерді тереңірек түсінуге көмектесетіні сөзсіз.

Саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау бойынша

Мемлекеттік комиссияның Жұмыс тобының мүшесі,

тарих ғылымдарының докторы, профессор Қойгелдиев М.Қ.

01 маусым, 2022 жыл