«Карлаг "бөбектер үйінің" бөлмесі»

Назад
Бөбекжай мен балалар комбинаттары, кәмелетке толмағандарға арналған қабылдаушы-бөлушілер, балалар үйлері мен жасөспірімдер зоналары — жүздеген мың кеңестік балалар оқшау жағдайда туып-өсті.
Карлаг аумағында барлығы 18 балабақша мен бөбекжайлар, бір ЦПО балалар комбинаты, Осакаров және Долинский балалар үйлері және санитарлық-медициналық бөлімнің сәбилер үйі болды.
Көптеген әйелдер лагерьге жүкті болып немесе сәбилерімен әкелінді. 1940-1941 жылдары Карлагер қаласында 1048 бала, ал 1950-1952 жылдары 1713 бала дүниеге келді. Лагерьдің 5 сәбилер үйіне 576 бала орналастырылды.

Түрмедегі аналар жұмыс істеген кезде балалар балабақшада болды. Тұтқындардың балаларын тамақтандыруға айдауылдар алып жүрді. Ал сәбилер уақытының көп бөлігін күтушінің, яғни тұрмыстық қылмысы үшін сотталған әйелдердің бақылауында өткізді.

Емізудегі нәрестелер тобындағы балалар үнемі кереуетте жатты, ал еңбектеп жүретін балалар тобы манеждерде болды. Балаларды қолға алуға қатаң тыйым салынды. Тұтқындағы аналардың тұтқында туылған балаларымен кездесуі белгілі бір нәресте жасына дейін ғана мүмкін болды, 3-4 жастан кейін балалар Карлаг сыртындағы балалар үйіне тапсырылды.

Балалардың тағдыры балалар үйінің архивтерінде жоғалып кетіп жатты, олардан баланың балалар үйіне қайдан және қалай түскенін анықтау қиын. Лагерден босаған соң аналар балаларын іздейтін және де таба алмайтын. Балалар үйлеріндегі орындардың жетіспеушілігінен сәбилерін лагерь бөлімшелеріндегі балалар үйлерінде ұстауды жалғастырғандар «бақытты» саналды.

Барлығы екі жарым мыңға жуық баланың туылғандығы мен Карлаг аумағында болғаны туралы құжаттық дәлелдер жиналды, олардың ішінен тізімдер түзетілгеннен кейін ата-аналары саяси себептермен қуғын-сүргінге ұшыраған бір жарым мыңнан астам бала анықталды.