«ХХ ғасырдың 20-50<br> жылдардағы Қазақстандағы жаппай саяси қуғын-сүргін және ақтау<br> процестері: бірыңғай деректер базасын құру»  OR11465470 ғылыми бағдарламасы бойынша (Ш.Ш.Уәлиханов<br> атындағы Тарих және этнология институты), профессор, тарих ғылымдарының докторы<br> Шаповал Юлия Васильевқызы (Л.Н.Гумилев атындағы<br> ЕҰУ) 2022 жылғы 14 маусым мен 30 маусым аралығында Көкшетау<br> қаласында ғылыми іссапармен болып, Ақмола<br> облысы ІІД Ақпараттандыру және<br> байланыс басқармасының Арнайы мемлекеттік мұрағатында іздестіру жұмыстарын жүргізіп, 26<br> ​​(ақталғандар), 25 (ақталмағандар) Қорлардағы<br> істері<br> қарады.

«ХХ ғасырдың 20-50 жылдардағы Қазақстандағы жаппай саяси қуғын-сүргін және ақтау процестері: бірыңғай деректер базасын құру» OR11465470 ғылыми бағдарламасы бойынша (Ш.Ш.Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институты), профессор, тарих ғылымдарының докторы Шаповал Юлия Васильевқызы (Л.Н.Гумилев атындағы ЕҰУ) 2022 жылғы 14 маусым мен 30 маусым аралығында Көкшетау қаласында ғылыми іссапармен болып, Ақмола облысы ІІД Ақпараттандыру және байланыс басқармасының Арнайы мемлекеттік мұрағатында іздестіру жұмыстарын жүргізіп, 26 ​​(ақталғандар), 25 (ақталмағандар) Қорлардағы істері қарады.

Іссапар барысында 1937-1938 жылдардағы Солтүстік Қазақстан облысы УНКВД Үштігі мәжілісінің Хаттамаларында болған қорларындағы істері зерттелді (Солтүстік Қазақстан облысы бойынша СГА ББМ мұрағаты). Үштіктің қорытындыларында көрсетілген «сектанттар» категориясына ерекше назар аударылды. Мемлекеттік комиссияның Жобалық кеңсесінің талабы бойынша тек дәстүрлі конфессиялардың (ислам және православие) өкілдеріне қарсы жүргізілген қуғын-сүргіндерді ғана емес, басқа діндер мен конфессиялардың өкілдеріне де қатысты зерттеу қажет еді.

«Сектанттар» бойынша істердің басым бөлігі Ақмола облысы, Көкшетау қаласы бойынша СГА-да жинақталған. Жаппай қуғын-сүргін кезінде Кеңес өкіметі қандай діндерді осы санатқа жатқызғанын анықтау маңызды болды:

• Ф.26 б/o. Арасында «сектанттар» деп аталатын 11 атылып кеткен депортацияланған поляктарға қатысты Д.0758 топтық іс. Мұндағы сектанттар дегеніміз ауыл тұрғындарын құлшылық жасауға ұйымдастырған поляк-католиктерді білдірді.

• Ф.26, б/о. Солтүстік Қазақстан облысының ЮНКВД үштігінің үкімімен сотталған «сектанттардың», әрқайсысы 10 жылға еңбекпен түзеу лагерлеріне үкім шығарылған депортацияланған үш поляктың Д 0822 топтық ісі.

• Ф. 26, ату жазасына кесіліп, жер аударылған, белсенді поляктың № 01501 жеке ісі.

• Ф. 26, жер аударылған «сектант» поляктар мен немістерден алты адамның әрқайсысы 10 жылға сотталғандығы туралы № 0968 топтық іс.

• Ф.26, н., Жер аударылған поляк «сектанттар» (3 адам) бойынша Д 01013 топтық ісі. Үштіктің үкімі – жазаны іске асыру.

• Ф. 26, файл жоқ, «Богомольцы» атты (агентурадағы атауы) депортацияланған поляктардың, белсенді католиктерден 15 адамды ату жазасы бойынша Д 0583 үлкен топтық іс.

• Ф.26, жоқ, 12 адамы атылған жер аударылған сенуші поляктардың Д 0691 үлкен топтық ісі.

• «Сектанттардың» келесі ішкі категориясы – баптистер.

• Ф. 26, н., екеуі өлім жазасына кесіліп, төртеуі 10 жылға дейін еңбекпен түзеу лагеріне жіберліген 6 «сектант» - баптистерге қатысты Д 01539 іс.

• Келесі йерархтары кеңестік билікпен ауыз жаласқандықтан «кеңестік» деп санайтын ресми православие шіркеуін сынаған, өздерін «шынайы православиелік шіркеу қызметкерлері» деп есептейтін «сектанттардың» санаты. Табылған іс 1962-63.

• Ф.26, № 02822. «Шынайы православие шіркеуі» заңсыз діни тобының үш өкілі сәйкесінше 10, 6 және 3 жылға сотталды. Топ басшысы алғаш рет 1944 жылы сотталып, Карлагта 10 жыл жазасын өтеген.

• Ф.25 - ақталмағандар. Ақталмаған сенушілердің екі ісі анықталды.

• 1. Ф.25, № 3088 Кленов Алексей Яковлевич, 1915 жылы Саратов қаласында туған, Көкшетау қаласында тұрған. Сотталды. «Шынайы православие шіркеуі» заңсыз тобының белсенді мүшесі бола жүріп, халықтың арасында өздерінің азаматтық міндеттерін атқарып, елдің қоғамдық өмірінен алшақтату бағытында жүйелі түрде насихат жұмыстарын жүргізгендігі үшін Қазақ КСР ҚК 56-бабының 1-бөлігімен 7 жылға бас бостандығынан айыру жазасын қатаң режимдегі түзеу мекемесінде өтеу жазасына кесілді.

• 2. Ф.25, № 3142 Королюк Иван Федорович, 1909 ж.т. 1962 жылғы 26-27 сәуірде Қазақ КСР Қылмыстық кодексінің 200-Ич.1. бабы бойынша сотталып, белсенді баптист сектанты деген айып тағылды. Ол Щучье қаласындағы «Евангелист-христиан баптистері» заңсыз топ-сектасының қызметіне белсене қатысып, топқа басқа адамдарды, негізінен жастарды тартуға бағытталған жүйелі үгіт-насихатпен айналысты.

Саяси қуғын-сүргін құрбандарын толық ақтау бойынша

Мемлекеттік комиссияның Жұмыс тобының мүшесі,

тарих ғылымдарының докторы, профессор Шаповал Ю.В.